Przedstawiamy Państwu ekspertyzę prof. Izdebskiego pt. „Polski model spółdzielni socjalnej na podstawie analizy rozwiązań prawno – instytucjonalnych”.

Profesor H. Izdebski odnosi się krytycznie do rozwiązań zawartych w ustawie o spółdzielniach socjalnych.
Z analizy przepisów ustawy o spółdzielniach socjalnych przeprowadzonej przez prof. H. Izdebskiego  wynika, że ustawa wprowadza do materii prawa rozwiązania nieklarowne i niespójne z treścią innych, obowiązujących już przepisów prawnych. W szczególności profesor H. Izdebski wskazuje na istnienie systemowych rozbieżności między ustawą o spółdzielniach socjalnych i ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (UDPPiW) w zakresie prowadzenia odpłatnej działalności statutowej oraz udzielania świadczeń przez wolontariuszy.

Profesor H. Izdebski wyraża swój sceptycyzm wobec nadania spółdzielni socjalnej takiej konstrukcji, która łączy w sobie cechy przedsiębiorstwa i organizacji pozarządowej, czyli miesza elementy społeczne i ekonomiczne. Z jednej bowiem strony spółdzielnie prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a z drugiej – działalność statutową o charakterze społecznym, która może być prowadzona jako statutowa działalność odpłatna w rozumieniu UDPPiW. Profesor H. Izdebski uważa, że spółdzielnie socjalne nie mogą być instytucjami hybrydowymi, które są zawieszone między sektorem pozarządowym a rynkiem, a zarazem są uprzywilejowane w stosunku do innych przedsiębiorców, których działalność w sposób niedookreślony pokrywa się z działalnością organizacji trzeciego sektora.

Zdaniem Prof. H. Izdebskiego spółdzielnie socjalne powinny być traktowane raczej jako instrumenty protekcjonizmu wychowawczego, czyli instytucje wspieranego rynku pracy, w których dokonuje się reintegracja społeczna i zawodowa, i które stanowią etap przejściowy na drodze osoby wykluczonej na otwarty rynek pracy. Natomiast – w świetle obecnie obowiązujących przepisów o spółdzielniach socjalnych – nie będą one w stanie funkcjonować jako stabilne podmioty systemu gospodarczego. To stanowisko koresponduje z tezą o konieczności stworzenia rozwiązań prawno-instytucjonalnych sprzyjających rozwojowi gospodarki społecznej, w szczególności znajduje potwierdzenie w zaangażowaniu prof. H. Izdebskiego w prace nad opracowaniem założeń do projektu ustawy o przedsiębiorstwach społecznych.

Zachęcamy do lektury ekspertyzy; mamy nadzieję, że stanowisko prof. Izdebskiego skłoni uważnych czytelników do zastanowienia się nad konstrukcją i rolą spółdzielni socjalnych w gospodarce społecznej.

Izabela Rybka

ekspertyza prof. H. Izdebskiego pt. „Polski model spółdzielni socjalnej na podstawie analizy rozwiązań prawno – instytucjonalnych" (pdf.)

Tekst przygotowano w ramach projektu
„W stronę polskiego modelu gospodarki społecznej – budujemy nowy Lisków”
realizowanego przy udziale środków Europejskiego Funduszu Społecznego
w ramach Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL