W ostatnich dniach grudnia 2007 roku na stronach Ministerstwa Rozwoju Regionalnego (MRR) pojawiło się zaproszenie do wzięcia udziału w konsultacjach społecznych dotyczących zmian, jakie mają być wprowadzone w dokumencie zwanym Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 – 2013 (SzOP PO KL). Uwagi i komentarze do zmian zaproponowanych przez MRR należy składać do 15 stycznia 2008 roku - tylko i wyłącznie wpisując je w specjalny formularz, który można pobrać ze strony internetowej MRR.

Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 – 2013 ma kluczowe znaczenie dla realizacji PO KL. W tym dokumencie zostały precyzyjnie określone podstawowe kwestie związane z wdrażaniem kolejnych priorytetów, działań i poddziałań, np. cel i uzasadnienie (pod)działania oraz wskaźniki jego realizacji, typ projektów oraz ich minimalna /maksymalna wartość, typ beneficjentów, grupy docelowe, wielkość środków finansowych przeznaczonych na dane (pod)działania.

SzOP PO KL został przyjęty przez Instytucję Zarządzającą (tj. MRR) 18 września 2007 roku. Jednak doświadczenia uzyskane przez MRR oraz Instytucje Pośredniczące I i II stopnia w IV kwartale 2007 r., m. in. w związku z realizacją konkursów pilotażowych oraz zatwierdzaniem Planów Działania dla poszczególnych priorytetów PO KL, przemawiają za wprowadzeniem pewnych modyfikacji w Szczegółowym Opisie Priorytetów. Zmiany w SzOP PO KL   zostały przedstawione w formie tabeli opublikowanej na stronach MRR w ostatni roboczy dzień 2007 roku (piątek, 28 grudnia). Dokument zawiera propozycje zupełnie nowych zapisów lub propozycje modyfikacji już istniejących wraz z uzasadnieniem. Część zmian ma charakter przekrojowy, tzn. odnosi się do wspólnych elementów pojawiających się we wszystkich Priorytetach i (Pod)Działaniach, zaś większość zmian dotyczy poszczególnych priorytetów.

Wśród zmian przekrojowych, obok zmian porządkowych, które polegają na ujednoliceniu nazw instytucji lub progów cross–financingu (do 10%), pojawiły się dwa zupełnie nowe zapisy dotyczące projektów realizowanych w ramach poszczególnych (pod)działań. Pierwsza z propozycji dopuszcza – w uzasadnionych wypadkach – możliwość dokonania zmiany trybu wdrażania projektów, a konkretnie przyjęcia do realizacji w trybie systemowych tych projektów, które pierwotnie zostały zakwalifikowane w SzOP PO KL jako realizowane w trybie konkursowym. Oczywiście, każda zmiana trybu realizacji danego typu projektów z konkursowego na systemowy, wymaga akceptacji MRR jako Instytucji Zarządzającej. Jednak biorąc pod uwagę fakt, że w konsultacjach społecznych SzOP PO KL prowadzonych w czerwcu 2007 roku, Stała Konferencja Ekonomii Społecznej (SKES) postulowała zwiększenie liczby projektów w trybie konkursowym (więcej na ten temat: Biuletyn Informacyjny nr 10 ), to wprowadzenie możliwości zamiany konkursowego trybu realizacji projektu na systemowy może budzić obawy o zmniejszenie udziału podmiotów niepublicznych, zwłaszcza podmiotów trzeciego sektora, w realizacji projektów PO KL.

Drugie novum to wprowadzenie do SzOP PO KL tzw. projektów indywidualnych. Zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, są to projekty o ogromnym znaczeniu dla realizacji celów PO KL (strategicznych lub szczegółowych), ukierunkowane na wsparcie wybranych obszarów. Projekty indywidualne mogą być wskazywane przez Instytucję Zarządzającą zgodnie z kryteriami zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący – oczywiście tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach (więcej na temat projektów indywidualnych – vide: Zasady dokonywania wyboru projektów w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 - 2013 ). Takie rozwiązanie zapewnia większą elastyczność i sprawność działania oraz daje możliwość podjęcia bardziej efektywnych działań w przypadkach nietypowych, wymagających zindywidualizowanego podejścia. Jednocześnie swoboda działania Instytucji Zarządzającej jest ograniczona przez Komitet Monitorujący, który zatwierdza kryteria wyboru projektów.

Wśród zmian o charakterze przekrojowym istotne znaczenie dla szeroko rozumianej przedsiębiorczości społecznej – traktowanej jako narzędzie lokalnego rozwoju społeczno-gospodarczego –  ma doprecyzowanie pojęcia oddolna inicjatywa lokalna. Termin ten pojawia się w Poddziałaniu 6.3 „Inicjatywy lokalne na rzecz podnoszenia aktywności zawodowej na obszarach wiejskich”; 7.3 „Inicjatywy lokalne na rzecz aktywnej integracji” i 9.5 „Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich”. W ramach PO KL oddolna inicjatywa lokalna to coś więcej niż tylko projekt skierowany do mieszkańców gmin wiejskich i małych miast – to projekt, który jest zarazem przygotowywany oraz realizowany z możliwie szerokim udziałem członków grupy docelowej. Włączenie przynajmniej części mieszkańców w opracowanie i wdrażanie projektów, powoduje uruchomieniu potencjału danej społeczności lokalnej, która zaczyna używać własnych zasobów, możliwości i zdolności do tego, aby wywierać realny wpływ na kształtowanie warunków życia i pracy. Taki sposób działania sprzyja upodmiotowieniu, aktywizacji i integracji osób wykluczonych lub zagrożonych marginalizacją społeczną oraz służy budowaniu kapitału społecznego.
Ponadto, w celu zapewnienia efektywnej i prawidłowej realizacji projektów, z kategorii „typ beneficjanta”, w którym obecnie wymienia się wszystkie podmioty, wyłączono osoby fizyczne. Tego rodzaju ograniczenie podyktowane jest koniecznością wprowadzenia zabezpieczeń na wypadek wystąpienia nieprawidłowości w realizacji projektu – a takich zabezpieczeń nie daje osoba fizyczna, która nie podlega rygorom prawno-finansowym, np. obowiązkowi prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej projektu.

Zdecydowana większość propozycji zmian (tj. 59 na 68) dotyczy poszczególnych priorytetów – wszystkich z wyjątkiem Priorytetu III i IV. Poniżej przedstawię niektóre z nich, przede wszystkim te, które bezpośrednio dotyczą trzeciego sektora i ekonomii społecznej.

W zakresie Poddziałania 5.4.1 „Wsparcie systemowe dla trzeciego sektora – projekty systemowe”, po uzgodnieniu z beneficjentem systemowym, tj. Departamentem Pożytku Publicznego w MPiPS, rozszerzono listę projektów realizowanych w ramach tego Poddziałania o projekty służące wypracowaniu standardów działania trzeciego sektora, które to standardy zapewniłyby wysoką jakość realizacji zadań publicznych oraz uzgadniania polityk publicznych we współpracy z administracją publiczną. Tym samym projekty realizowane w zakresie Poddziałania 5.4.2 „Rozwój dialogu obywatelskiego – projekty konkursowe” będą dotyczyły jedynie upowszechniania i wdrażania wskazanych wyżej standardów, ale już nie ich tworzenia. Zmiana wpisuje się w ogólną tendencję zarysowaną w części dot. zmian przekrojowych, polegającą na zwiększeniu udziału projektów systemowych kosztem ograniczeń w stosowaniu trybu konkursowego.

Nowelizacja SzOP PO KL przewiduje nowy instrument wsparcia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w postaci zajęć reintegracyjnych u pracodawcy – wprowadzony  w Poddziałaniu 7.2.1. „Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym – projektu konkursowe”. Jednak wraz z ustanowieniem kolejnego rozwiązania na rzecz integracji społecznej i zawodowej zmieniono opis projektów realizowanych w ramach Poddziałania 7.2.1. w sposób niekorzystny dla trzeciego sektora i ekonomii społecznej. O ile bowiem w obecnie obowiązującej wersji SzOP PO KL staże i zatrudnienie subsydiowane ma być organizowane tylko w organizacjach pozarządowych i spółdzielniach socjalnych, o tyle nowelizacja tego zapisu mówi o stosowaniu instrumentów aktywizacji społecznej i zawodowej u wszelkiego rodzaju pracodawców, również w organizacjach pozarządowych i spółdzielniach socjalnych.

Natomiast niewątpliwie pozytywny wpływ na rozwój przedsiębiorczości społecznej i wzrost zatrudnienia będzie miała zmiana zaproponowana dla Poddziałania 8.1.3 „Wzmacnianie lokalnego partnerstwa na rzecz adaptacyjności – projekty konkursowe realizowane przez partnerów społecznych”. W opisie projektów znalazły się takie, które polegają na  upowszechnianiu i wdrażaniu elastycznych form zatrudnienia (flexicurity) na poziomie lokalnym i regionalnym. 
Korzystne zmiany pojawiły się również w odniesieniu do zintegrowanego rozwoju regionalnego i lokalnego, łączącego wzrost gospodarczy z integracją społeczną. W Poddziałaniu 8.1.4 „Przewidywanie zmiany gospodarczej – projekty systemowe” postulat prowadzenia badań i analiz dotyczących trendów rozwojowych i prognozowania zmian gospodarczych został uzupełniony o zagadnienie badawcze o fundamentalnym znaczeniu dla całości badań, jakim jest diagnoza aktualnej sytuacji, zaś wszelkie analizy (diagnostyczne i prognostyczne) mają dotyczyć obu integralnie ze sobą powiązanych kwestii – i gospodarczych, i społecznych.

Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem zawierającym zmiany dokonane w Szczegółowym Opisie Priorytetów PO KL i przesyłania swoich uwag, komentarzy i opinii do Instytucji Zarządzającej PO KL, a konkretnie do Departamentu Zarządzania EFS w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego, ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa lub pocztą elektroniczną na adres: Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć
Przypominamy, że uwagi do SzOP PO KL mogą być zgłaszane tylko na specjalnym formularzu. Poza tym należy podkreślić, że przedmiotem konsultacji społecznych są tylko i wyłącznie zmiany zaproponowane przez Instytucję Zarządzającą w tabeli zawierającej 68 nowych zapisów (nie ma możliwości zgłaszania dodatkowych modyfikacji w treści Szczegółowego Opisu Priorytetów). Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przewiduje, że znowelizowana wersja SzOP PO KL będzie obowiązywać już od końca stycznia br.

IR

Źródło: strony internetowe MRR