Jest to druga publikacja wydana przez Instytut Spraw Publicznych w ramach projektu „W stronę polskiego modelu gospodarki społecznej – budujemy nowy Lisków”. Poprzednia, zatytułowana „Kapitał społeczny. Ekonomia społeczna”, poświęcona była wzajemnym związkom między dwoma zagadnieniami wymienionymi w jej tytule, a w szczególności udowodnieniu tezy, że inwestycje w kapitał społeczny przynoszą korzyści w gospodarce, zaś tworzenie przedsiębiorstw społecznych służy rozwojowi kapitału społecznego. Z kolei nowa książka skupia się na problematyce kapitału społecznego i analizuje go w kontekście rozwoju społeczności lokalnej.

„Zmiana w społeczności lokalnej” jest adresowana przede wszystkich do liderów zmian społecznych oraz pracowników socjalnych zainteresowanych pracą ze społecznością lokalną. Przedstawia skłaniające do refleksji oraz inspirujące do podejmowania nowatorskich działań rozważania badaczy brytyjskich i amerykańskich, które dotyczą aktywizacji społecznej. W pierwszym rozdziale redaktor naukowy książki, dr Tomasz Kaźmierczak, omawia i porównuje ze sobą pojęcia podstawowe z punktu widzenia dokonywania zmian w społeczności lokalnej, takie jak animacja lokalna, kapitał społeczny, budowanie sieci społecznych (networking). Kluczową kwestią jest animacja społeczna, zaś jej istotę stanowi „sieciowanie”, czyli łączenie różnorodnych podmiotów za pomocą nieformalnych, elastycznych, ale silnych relacji społecznych w taki sposób, który umożliwia im sprawną wymianę informacji, skuteczną realizację celów i osiąganie wspólnych korzyści. Jednocześnie autor pokazuje związki pomiędzy analizowanymi pojęciami a współcześnie rozumianą pracą socjalną, która jest wielkim nieobecnym w polskim systemie pomocy społecznej.

Kolejny rozdział wprowadza pojęcie potencjału społeczności lokalnej oraz prezentuje strategie budowania tego potencjału. Jest to tłumaczenie fragmentu książki pt. „Building Community Capacity” autorstwa czterech amerykańskich pracowników naukowych, którzy dokładnie tłumaczą, czym jest potencjał społeczności lokalnej, omawiają jego cechy charakterystyczne, kształtujące go czynniki, pełnione przez niego funkcje, etc. Proces budowania potencjału społeczności lokalnej postrzegają jako metodę animacji społecznej, która powinna znajdować zastosowanie zwłaszcza w zaniedbanych społecznościach o niskim kapitale społecznym.

Animatorzy społeczni, pracownicy socjalni, liderzy społecznych, etc., słowem praktycy, którzy zajmują się wywoływaniem zmian w społeczności lokalnej (lub zamierzają podjąć to wyzwanie), w rozdziale przygotowanym przez dr Annę Olech znajdą wiele koncepcji przydatnych w planowaniu strategii oraz konkretnych działań ukierunkowanych na rozwój społeczności. W tej części publikacji zostały przedstawione strategie i techniki wprowadzania zmian, jak również różne mechanizmy towarzyszące temu procesowi.

W książce znalazł się także rozdział poświęcony fenomenowi Liskowa, który dał nazwę projektowi i stanowi prototyp polskiego modelu rozwoju lokalnego. Lisków to mała wieś położona niedaleko Kalisza, która w ciągu kilkunastu lat z zacofanej i okrytej złą sławą wsi przekształciła się we wzorcową wieś spółdzielczą, w której znacznie spadł poziom analfabetyzmu, nastąpił wzrost gospodarczy i podniosła się stopa życiowa mieszkańców, rozwijała się samopomoc i powstawały stowarzyszenia oraz inne instytucje służące rozwojowi przedsiębiorczości społecznej, np. Kasa Drobnego Kredytu, Kasa Pożyczkowo-Oszczędnościowa. Okazuje się, że gospodarka społeczna w Polsce ma rodzime korzenie w okresie XX-lecia międzywojennego i jest instrumentem rozwoju lokalnego.

Książka pt. „Zmiana w społeczności lokalnej” pod red. Tomasza Kaźmierczaka – jak wszystkie publikacje wydawane w ramach PIW EQUAL – jest bezpłatna. Osoby zainteresowane publikacją prosimy o przesyłanie zgłoszeń do Instytutu Spraw Publicznych na adres Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć . Zamówienie powinno zawierać dane teleadresowe niezbędne do wysyłki.
Nakład poprzedniej książki pt. „Kapitał społeczny. Ekonomia społeczna” pod red. Tomasza Kaźmierczaka i Marka Rymszy został już wyczerpany, ale na stronie http://www.isp.org.pl/?v=page&id=450&ln=pl dostępna jest wersja elektroniczna książki.

Przygotowała: Izabela Rybka