KROK W DOBRYM KIERUNKU! - EKSPERCI O PROJEKCIE USTAWY O ZASADACH PROWADZENIA POLITYKI SPOŁECZNEJ

W Instytucie Spraw Publicznych odbyło się 14 maja br. seminarium eksperckie pt. "Koncepcja aktywnej polityki społecznej w świetle poselskiego projektu ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej". Celem seminarium było przedyskutowanie rozwiązań zaproponowanych w projekcie ustawy pod kątem tego, czy i na ile sprzyjają rozwojowi ekonomii społecznej, w tym aktywizacji zawodowej i reintegracji społecznej osób ze środowisk zagrożonych marginalizacją społeczną.

W pierwszej części seminarium zabrało głos trzech ekspertów. Dr Marek Rymsza, dyrektor Programu Polityki Społecznej ISP, przypomniał podstawowe założenia modelu aktywnej polityki społecznej, wskazał najistotniejsze problemy związane z upowszechnianiem tej koncepcji w praktyce oraz podał przykłady konkretnych przedsięwzięć podejmowanych w tym zakresie przez trzeci sektor. Następnie Prof. Krzysztof Piątek z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu przedstawił swoje uwagi nt. operacjonalizacji koncepcji aktywnej polityki społecznej w kontekście projektu ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej. Z kolei pan Cezary Miżejewski z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, współautor projektu ustawy, omówił przesłanki, które legły u podstaw przygotowania projektu ustawy. Przede wszystkim wskazał na konieczność reorganizacji polityki społecznej tak, aby polegała na planowaniu i realizacji przedsięwzięć długofalowych (wykraczających poza rok budżetowy), ukierunkowanych na budowanie spójności społecznej, prowadzonych we współpracy wielu ministerstw (horyzontalnie a nie resortowo) i w partnerstwie z innymi podmiotami.

W drugiej części spotkania odbyła się dyskusja nad projektem ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej, w której uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej (głównie Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej), środowiska akademickiego oraz organizacji pozarządowych. Projekt ustawy został przyjęty z aprobatą, jako długo oczekiwany i bardzo potrzebny akt prawny. Jednocześnie eksperci zgłosili wiele uwag krytycznych wobec rozwiązań zawartych w projekcie ustawy.

Generalny zarzut wobec projektu ustawy dotyczył tego, że mimo deklaracji autorów projektu nie zawiera on rozwiązań, które gwarantowałyby spójność przedsięwzięć podejmowanych w różnych obszarach polityki społecznej i zintegrowania działalności instytucji podległych różnym resortom. W szczególności zwrócono uwagę na brak takich dziedzin polityki społecznej jak kultura, polityka prorodzinna, ochrona środowiska. Jednocześnie wyrażano obawę, że ustawa utrwali błędne rozumienie polityki społecznej, która jest powszechnie mylona z polityką socjalną, która jest jedynie częścią polityki społecznej i obejmuje jedynie działania pomocowe, adresowane do osób bezradnych, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, potrzebujących wsparcia. Obawa, ze polityka społeczna zostanie jednak zredukowana do działań służb socjalnych realizowanych we współpracy ze służbami zatrudnienia, znajduje uzasadnienie w przypisaniu szerokiego zakresu odpowiedzialności za wykonanie zadań zapisanych w projekcie ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, czyli Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej, któremu podlega Departament Rynku Pracy oraz Departament Pomocy i Integracji Społecznej.

W wypowiedziach ekspertów kilkakrotnie pojawiał się postulat wyraźnego wskazania podmiotów niepublicznych, zwłaszcza organizacji pozarządowych, jako partnerów jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego oraz administracji rządowej w planowaniu, realizowaniu oraz ocenianiu efektywności i skuteczności realizacji polityki społecznej. Obawy budzi też fakt wykorzystania w projekcie ustawy rozwiązań, które obowiązują już od wielu lat, ale nie są stosowane w praktyce, tj.: strategie rozwiązywania problemów społecznych (gminne, powiatowe, wojewódzkie) oraz kontrakty socjalne. Wyniki badań wskazują, że gminy i powiaty w większości przypadków albo w ogóle nie opracowały strategii, albo posiadają zupełnie bezużyteczny dokument, który nie zawiera rzetelnej diagnozy potrzeb społecznych wspólnoty lokalnej, a tym bardziej nie proponuje stosownych rozwiązań. Podobnie wygląda sytuacja z kontraktami socjalnymi - chociaż są promowane zarówno w ustawie o pomocy społecznej z 2004 roku, jak i w projekcie ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej jako podstawowe narzędzie aktywizującej pracy socjalnej, to w praktyce rzadko są wykorzystywane przez pracowników socjalnych, a ich skuteczność jest oceniana jako niska.

Dyskusji ekspertów przysłuchiwał się pan poseł Krzysztof Michałkiewicz z PIS, który na 41 posiedzeniu Sejmu w dniu 8 maja br. przestawiał posłom projekt ustawy wraz z jego uzasadnieniem. Po pierwszym czytaniu Sejm skierował projekt ustawy do Sejmowej Komisji Polityki Społecznej, w ramach której ukonstytuowała się podkomisja nadzwyczajna kierowana przez pana posła Krzysztofa Michałkiewicza. Pan poseł podziękował ekspertom za wszelkie uwagi zgłoszone do projektu ustawy podczas seminarium i zachęcił do przesyłania dalszych drogą mailową.

Fundacja Instytut Spraw Publicznych, m.in. w oparciu o uwagi sformułowane w trakcie dyskusji seminaryjnej, przygotuje stanowisko wobec projektu ustawy i przekaże je właściwej komisji sejmowej. Jednocześnie planujemy powołanie platformy na rzecz wdrażania aktywnej polityki społecznej, która byłaby zapleczem merytoryczne dla parlamentarzystów pracujących nad projektem ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej. Do udziału w platformie zaprosimy przedstawicieli środowiska akademickiego i trzeciego sektora.

Tekst projektu ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej znajduje się na stronach sejmowych (druk sejmowy nr 1548).

Autor: Izabela Rybka

Źródło: materiały własne